Արքայանարինջը տարածված է եղել մերձավոր-արևելյան տարածաշրջանում, հետագայում մեծ տարածում է գտել նաև Անդրկովկասում, Եվրոպայում:
Հայաստանում արքայանարինջը և նրա տեսակներից՝ խուրման, աճում է հիմնականում Տավուշի, Լոռու և Մեղրիի ցածրադիր գոտիներում: Այսօր Տավուշի մարզի Նոյեմբերյանի և Իջևանի շրջաններում կան արքայանարնջի հսկայական այգիներ, պտուղը սկսել են արտահանել դեպի Ռուսաստան:
Արքայանարինջը հարուստ է А և С վիտամիններով, ունի մի շարք օգտակար հատկություններ: Հասուն արքայանարինջը շատ օգտակար է տեսողության համար, կանխարգելում աչքերի ծերացումը, բարձրացնում դիմադրողականությունը:
Արքայանարինջը օգտակար է նաև սրտի, թոքերի և ստամոքսի, երիկամների և միզապարկի հիվանդությունների դեմ:
Արքայանարնջից, բացի թարմ օգտագործումը, պատրաստում են չիր և օղի:
Ե՛վ չիրը, և՛ օղին պետք է պատրաստել արքայանարնջի խուրմա տեսակից, եթե ուզում եք որակյալ լինի:
Ինչպես ստանալ լավագույն արքայանարնջի օղին
Եթե ուզում եք ստանալ որակյալ արքայանարնջի՝ խուրմայի օղի, ապա պետք է բերքը լավ հասունանա: Այն կարելի է թողնել անգամ մինչև առաջին ձյունը՝ նոյեմբերի վերջ, դեկտեմբեր:
Քաղելուց հետո այն շարեք հատակին և մի քանի շաբաթ անց, երբ բերքը կսկսի կեղևից ջուր թողնել, լցրեք տակառի մեջ:
Չմոռանա՛ք, անպայման պոկեք խուրմայի պոչերը, քանի որ, հակառակ դեպքում, օղին դառը համ կունենա:
Արքայանարնջի եփելու շրջանը տևում է մեկ ամսից ավելի: Պետք է անընդհատ խառնել և ուշադիր լինել, որ չափից շատ չեփվի, քանի որ այդ դեպքում օղուց կարող է հոտ կպնել:
Քանի կիլոգրամ բերքից է ստացվում 1 լիտր արքայանարնջի օղի
Արքայանարինջը և խաղողը ամենից շատ օղի տվող մրգերն են:
Մոտավորապես 12-15 կիլոգրամ արքայանարնջից ստացվում է 55 աստիճան թնդության 1 լիտր մաքուր օղի:
Առնվազն երկու, նաև՝ երեք թորում
Գյուղական, ավանդական պայմաններում, արքայանարինջը, ինչպես մյուս մրգային օղիները, երկու քաշով (թորում) են իրականացնում:
Առաջին քաշի ժամանակ կորզում են, այսպես կոչված՝ պղտոր սպիրտը, որը Տավուշի գյուղերում հայտնի է ջուր կամ մրիշա անունով: Ապա հավաքած ջուրը, որի մեջ սպիրտի պարունակությունը մոտ 30-40 աստիճան միջին թնդություն ունի, երկրորդ անգամ են թորում, որպեսզի ստացվի 55 և ավելի բարձր թնդության օղի:
Խորհուրդ է տրվում երկրորդ թորման ժամանակ վերցնել 60 տոկոսից բարձր թնդության սպիրտ և այն բացել թորած ջրով:
Երկրորդ քաշից հետո մնացած ջուրը՝ պղտոր սպիրտը, արժե հավաքել և դրանից երրորդ անգամ թորել:
Հ. Գ. Եթե ուզում եք ստանալ արքայանարնջի՝ խուրմայի մաքուր օղի, գրեք մեզ ֆեյսբուքով կամ զանգահարեք 098 65 53 21 համարով: Օղին կարող եք ստանալ ձեր տան բակում: Մեկ լիտրն արժե 4.000 դրամ:
Մեր մոտ վաճառքում ունենք նաև՝
վայրի խնձոր – 1 լիտրը՝ 11.000 դրամ
մամուխ – 1 լիտրը՝ 10.000 դրամ
վայրի տանձ – 1 լիտրը՝ 9.000 դրամ
հոն – 1 լիտրը՝ 8.000 դրամ
վայրի շլոր – 1 լիտրը՝ 7.000 դրամ
դեղձ – 1 լիտրը՝ 5.000 դրամ
կարալյոկ – 1 լիտրը՝ 4.000 դրամ
խնձոր – 1 լիտրը՝ 4.000 դրամ
խաղող – 1 լիտրը՝ 4.000 դրամ
