Փետրվարի 20-ից Հայաստանում պաշտոնապես մեկնարկում է ԵՄ մոնիտորինգային առաքելության գործունեությունը: Հայ-ադրբեջանական սահմանային մոնիտորինգով զբաղվող այս առաքելությունը ձեւավորվել է Հայաստանի խնդրանք/առաջարկով: Առաքելության գործունեությունը երկու տարով է, նախնական տվյալներով բաղկացած է լինելու 100 քաղաքացիական անձանցից, կենտրոնակայանը` Եղեգնաձորում է:
Կասկածից վեր է, որ ԵՄ այս առաքելության հաստատումը չափազանց կարեւոր նվաճում է Հայաստանի համար, սակայն սա պետք է դիտարկել որպես գործընթացի սկիզբ, եւ անցնել ինտենսիվ աշխատանքային ռեժիմի երկու հիմնական ուղղություններով.
- Ապահովել եվրոպացի մոնիտորների ընդհանուր ադապտացիան երկրում, սկսած բազային կենսապայմաններից, տեղի բնակչության հետ շփումներից, պետական տարբեր գերատեսչությունների` այդ թվում ՏԻՄ մակարդակով արդյունավետ համագործակցությամբ,
- Ակտիվ քաղաքական, դիվանագիտական եւ քաղաքացիական աշխատանքներ տանել ԵՄ անդամ պետությունների մայրաքաղաքներում, առաքելության կազմը հնարավորինս արագ կերպով ընդլայնելու նպատակով:
Ինչպես գիտենք, հայ-ադրբեջանական սահմանները, իսկ 2020-ի պատերազմից հետո ադրբեջանական շարունակվող ագրեսիայի հետեւանքով ձեւավորված շփման նոր գծերը, 100-ավոր կիլոմետրերի երկարություն ունեն: ԵՄ-ի կողմից Հայաստան եկած 100 մոնիտորներն անգամ ամենամեծ ցանկության դեպքում ֆիզիկապես չեն կարող ամենօրյա ռեժիմով հետեւել սահմանագծի ողջ երկայքին, ուստի անհրաժեշտ է ինտենսիվորեն աշխատել առաքելության թվակազմը հանրավորինս ընդլայնելու ուղղությամբ:
Այն, որ ԵՄ առաքելության կենտրոնակայանը Եղեգնաձորում է շատ կարեւոր է: Սա նշանակում է, որ մոնիտորները դիտարկելու են նաեւ Նախիջեւանի հետ Հայաստանի սահմանը: Այսուհանդերձ, պակաս կարեւոր չէ եվրոպական ներկայությունը Կապանում (գուցե նաեւ Գորիսում եւ Սիսիանում), Վարդենիսում (գուցե նաեւ Ճամբարակում), Բերդում եւ Նոյեմբերյանում, ինչպես նաեւ Արարատի մարզի` Նախիջեւանի հետ սահմանային հատվածներում:
Այս հարցում լավագույն օրինակը թերեւս Վրաստանինն է, որտեղ ԵՄ համանման առաքելությունը գործում է արդեն շուրջ 15 տարի (2008-ի ռուս-վրացական պատերազմից հետո): Այնտեղ եւս ի սկբանե առաքելությունը փոքրաթիվ էր, սակայն մի քանի ամսում արագորեն մեծացավ: Վրաց-աբխազական եւ հարավօսական շփման գծերը մոնիտորինգի ենթարկող ԵՄ առաքելության կենտրոնակայանը Թբիլիսիում է, 3 ենթակայաններով` Մցխեթայում, Գորիում եւ Զուգդիդիում: Առաքելության տարեկան բյուջեն հասնում է շուրջ 18 մլն եվրոյի:
Անվտանգային ուղիղ աջակցությունից զատ, ԵՄ առաքելությունը Հայաստանն ու Եվրամիությունը է՛լ ավելի է մոտեցնում միմյանց: Պաշտոնական Երեւանը պետք է ջանք չխնայի առաքելության գործունեության հաջող ընթացքն ապահովելու տեսանկյունից: Որպես սկիզբ, միջգերատեսչական աշխատանքներն ու ԵՄ թիմի հետ կապն արդյունավետ կազմակերպելու նպատակով կառավարության կողմից լայն մանդատով հատուկ ներկայացուցչի նշանակումը կարող է այս տեսանկյունից արդյունավետ որոշում լինել:
Սա լրջագույն հնարավորություն է մեր երկրի անվտանգային վիճակը բարելավելու հարցում, աններելի կլինի այն կորցնելը:
Արսեն Խառատյան, կոնֆլիկտաբան
Աղբյուրը՝ https://www.facebook.com/arsen.kharatyan
To contribute to stability in the border areas of Armenia To build confidence and human security in conflict affected areas To ensure an environment conducive to the normalization efforts between Armenia and Azerbaijan supported by the EU
