Ախուրիկը գտնվում է Ախուրյան գետի աջ ափին, Շիրակի հարթավայրում՝ ծովի մակարդակից 1462 մետր բարձրության, Գյումրիից 5 կմ հեռավորության վրա, սահմանակից է Ոսկեհասկ, Ղարիբջանյան և Գետք գյուղերին, ինչպես նաև արևմուտքից՝ Թուրքիային:
Ախուրիկով է անցնում Գյումրի-Կարս ճանապարհը և երկաթուղին, որոնք երկուսն էլ փակ են թուրքական կողմից:
Ախուրիկը նախկինում ունեցել է Ղարաքիլիսա Թուրքի անունը և վերանվանվել է 1935 թվականի հունվարի 3-ին:
Նախախորհրդային և խորհրդային շրջանում, մինչև 1950 թվականը, Հայաստանում Ղարաքիլիսա անունով մի քանի բնակավայր է եղել:
Որպեսզի շփոթ չլինի, ներկայացնենք դրանք՝ նշելով նաև այսօրվա անունները.
Ղարաքիլիսա – Հարթավան, Ապարանի շրջանում,
Ղարաքիլիսա Թուրքի – Ախուրիկ, Ախուրյանի շրջանում,
Ղարաքիլիսա Մեծ – Կիրովական, ապա՝ Վանաձոր,
Ղարաքիլիսա Փոքր– Ազատան, Ախուրյանի շրջանում,
Ղարաքիլիսա 3-րդ – Ձորաշեն, Ղուկասյանի, այսօր՝ Աշոցքի շրջանում:
Ախուրիկի բնակչությունը այսօր 1000-ի սահմաններում է:
Ախուրիկի բնակչության մասին հստակ տվյալ առաջին անգամ հանդիպում է 1886 թվականին: 20-րդ դարի հայ նշանավոր ազգագրագետ Զավեն Կորկոտյանը նշում է 410 թիվը, որոնք ոչ հայ են, ոչ՝ իսլամ: Կորկոտյանը նրանց դնում է “այլ” դասակարգման տակ:
Ախուրիկի բնակչությունը (աղբյուրը՝ Զավեն Կորկոտյան, “Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931)”, ըստ տարիների, եղել է հետևյալը.
1886 թվական – 410 հոգի, բոլորը՝ այլ,
1897 թվական – 484 հոգի (համառուսական՝ ցարական մարդահամար), բոլորը՝ իսլամ,
1904 թվական – 554 հոգի,
1914 թվական – 911 հոգի, ըստ արխիվային տվյալների,
1922 թվական – 595 հոգի, բոլորը՝ հայ,
1926 թվական – 739 հոգի (ԽՍՀՄ առաջին մարդահամար), որից 720-ը՝ հայ, 19-ը՝ ռուս,
1931 թվական – 930 հոգի, բոլորը՝ հայ:
Խորհրդային Միության տարիներին գյուղը ունեցել է․
1939 թվական – 1119 մարդ
1959 թվական – 941 մարդ
1970 թվական – 1137 հոգի
1979 թվական – 1107 հոգի
Ախուրյանի շրջանը (մինչև 1945-ը՝ Դուզքենդի շրջան), կազմավորվել է 1937 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, տարածությունը՝ 576 քառ. կմ։
Պատրաստեց Թաթուլ Հակոբյանը
Դիտել և կարդալ նաև՝
https://www.aniarc.am/2021/10/25/akhurian-region-population-1831-korkotian/
