Հայագիտական բնոյթի նոր հատորներ. կը ներկայացնէ Գէորգ Եազըճեան

Նոր հրատարակութիւններ

– Գեւին Գաբրիէլ (Gavin Gabriel), «Մեր հայրերի մոխիրը – Լեռնային Ղարաբաղի անկման պատմութիւնը», անգլերէնէ թարգմանեց Մարիա Սադոյեան, նախաբանը՝ Արա Թադեւոսեանի, խմբագիր՝ Նունիկ Աւետիսեան, հրատարակութիւն «Մետիամաքս» լրատուական գործակալութեան, Երեւան, 2025, 268 էջ: Բրիտանացի հեղինակի աշխատութեան թարգմանութիւնը լոյս տեսած է Գալուստ Կիւլպենկեան հիմնարկութեան եւ Թիւֆենկեան բարեգործական հիմնադրամի աջակցութեամբ։

– Եարման Արսէն (Yarman Arsen), «Գոհարեղէն եւ հայ ոսկերիչներ օսմանցիներու տիրապետութեան տակ» (Jewelry and Armenian Goldsmiths under the Ottomans), Ա. եւ Բ. հատոր, «Եափը քրետի» (Yapı Kredi) հրատարակչութիւն, Սթամպուլ, 2025 (24 x 33 սմ.) (կոթողային ուսումնասիրութիւն-ալպոմ. շուրջ 2000 անուն, հսկայաքանակ փաստաթուղթեր, շուրջ 1200 նկար, աղիւսակներ, ծանօթագրութիւններ, օգտագործուած գրականութեան, անուններու եւ հասկացութիւններու ցանկեր) (թարգմանութիւն թրքերէնէ անգլերէնի):

– Եկաւեան Տիգրան (Yégavian Tigrane), «Հայկական սանդուխներ» (Escales arméniennes, «Էրիք Պոննիէ» (Eric Bonnier) հրատարակչութիւն, Փարիզ, 23 սեպտեմբեր 2025, 500 էջ (14 x 21 սմ.) (հեղինակին՝ «Ֆրանս-Արմենի» ամսաթերթին մէջ 2008-էն առ 2025 լոյս տեսած եւ ՀՀ-ի, նաեւ՝ Թուրքիոյ, Կիպրոսի, Սուրիոյ եւ Լիբանանի հայկական գաղութներուն առնչուած հրապարակումներու ժողովածուն) (ֆրանսերէն):

– «Իրանի հայ գեղանկարիչներ», «Նեկար» հրատարակչութիւն, Թեհրան, 2025 (պարսկերէն):

– Խանճեան Զաւէն, «Մարդը եւ աւանդը», խմբագիր՝ վեր. Սերոբ Մկրտիչեան, հրատարակութիւն Ամերիկայի հայ աւետարանչական ընկերակցութեան, Փարամուս-Ա. Մ. Ն., հոկտեմբեր 2025, 160 էջ (21,7 x 30,2 սմ.) (ԱՀԱԸ-ի 2014-2024 ժամանակաշրջանի գործադիր տնօրէնին խմբագրականները միութեան պաշտօնաթերթին մէջ) (45 անգլերէն, 35 հայերէն գրութիւններ):

– Խաչատրեան Արթուր, «Արցախեան բանակցութիւններ – Ժամանակագրութիւն, փաստաթղթեր, կարգաւորման առաջարկներ եւ կայացուած որոշումներ 1988-2001 թթ.», Ա. եւ Բ. հատոր, հեղինակային հրատարակութիւն, Երեւան, 2025, 664 էջ (Արցախեան հիմնահարցի 1988-2001 շրջանի քաղաքական-դիւանագիտական պատմութեան նիւթերու ժողովածու):

– Ծառուկեան Անդրանիկ (Zaroukian Antranik), «Ռուբէն Սեւակ – 26 օգոստոս 1915-ին սպանուած բանաստեղծը» (Roupen Sévag – Le poète assassiné – 26 août 1915), արեւմտահայերէնէ թարգմանութիւնը կատարուած է Ռոզին Թաշճեան-Ադամեանի (Rosine Tachdjian-Atamian) տնօրէնութեամբ, յառաջաբանը՝ Հանս-Լուքաս Քիզերի (Hans-Lukas Kieser), «Մէզոննէով է Լառոս/Հեմիսֆեր» (Maisonneuve & Larose / Hémisphères) հրատարակչութիւն, Փարիզ, 11 օգոստոս 2025, 232 էջ (15,1 x 22,7 սմ.) (Ա. Ծառուկեանի «Սէրը Եղեռնին մէջ» գիրքին թարգմանութիւնը) (ֆրանսերէն): Թարգմանուած հատորը նուիրուած է Ռուբէն Սեւակի յիշատակին։

– Կարապետեան Վարդան եւ Թոմպ Մարի (Karapetian Vartan, Tomb Marie) (համախմբագիրներ), «Յարութիւն Կալենց – Գոյնին ձեւը» (Haroutiun Galentz – The Form of Colour), «Սքիրա» (Skira) հրատարակչութիւն, Փարիզ, 30 սեպտեմբեր 2025, 224 էջ (24,4 x 28,2 սմ.) (արուեստաբանական յօդուածներ Յարութիւն Կալենցի գեղանկարչութեան մասին, 150-է աւելի գունաւոր լուսանկար՝ մեծ մասամբ Ջանիբէկեան հաւաքածոյէն) (անգլերէն):

– Կէրկէրեան Ժերար (Guerguerian Gérard), «Հայաստան, Լեռնային Ղարաբաղ – Խոհագրութիւն քաղաքական, ռազմական, բարոյական ծանր պարտութեան մասին» (Arménie, Haut Karabakh – Essai sur une déroute politique, militaire, morale), յառաջաբանը՝ Էմմանուէլ Քոլիէի (Emmanuel Caulier), «Հարմաթան» (l’Harmattan) հրատարակչութիւն, Փարիզ, 6 նոյեմբեր 2025, 244 էջ (15,5 x 24 սմ.) (ֆրանսերէն):

– Հրաչեան Հրայր-Գլոտ եւ Գրիգորեան Արա (Heratchian Hraïr-Claude, Krikorian Ara), «Հայասէրներ – Մենագրական բառարան», (Arménophiles – Dictionnaire monographique), նախաբանը՝ Ժան-Փիեռ Մահէի (Jean-Pierre Mahé), «Գիրք» (Kirk) հրատարակչութիւն, Փարիզ, 20 հոկտեմբեր 2025, 223 էջ (14 x 21 սմ.) (հայութեան եւ Հայ դատին ծառայութիւն մատուցած օտարներու կենսագրական բառարան) (ֆրանսերէն):

– Ճէրէճեան Եղիկ, «Ս. Սապահ-Գիւլեան (Ստեփանոս Տէր Դանիէլեան)», Ա. հատոր, «Որպէս նախաբան»ը՝ Աւետիս Ռազմիկի, «Հրասիրտները» մատենաշար թիւ 5, Պէյրութ, 2025, 432 էջ (14,6 x 20,4 սմ.) (ծանօթագրութիւններ, անձնանուններու ցանկ):

– Մակարեան Տիգրան, «Յուշեր – Տէր Զօր – Գուլագ», խմբագիր, յառաջաբանի եւ ծանօթագրութեանց հեղինակ՝ Ռոպերթ Թաթոյեան, «Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկ» հիմնադրամի հրատարակչութիւն, Երեւան, 2024, 544 էջ (15 x 21 սմ.) (Մեծ Եղեռնէն վերապրած հեղինակի ականատեսի վկայութիւնները, հինգ յաւելուած՝ բնօրինակներու նկարներով փաստաթուղթեր, տեղանուններու ցանկ, «Հայոց ցեղասպանութիւնը վերապրածների յուշագրութիւններ» մատենաշարի գիրքերու մատենագիտական ցանկ):

– Մարութեան Յարութիւն (Marutyan Harutyun), «Յիշատակելով ցեղասպանութիւնը» (Commemorating the Genocide), խմբագիր՝ Պետրոս Տէր Մաթոսեան, «Հայերը արդի եւ վաղ արդի աշխարհին մէջ» մատենաշար, I. B. Tauris հրատարակչութիւն – Bloomsbury Publishing, Լոնտոն-Նիւ Եորք, 20 հոկտեմբեր 2025, 296 էջ (լուսանկարներու, օգտագործուած գրականութեան, անուններու եւ եզրերու ցանկեր) (անգլերէն):

– Մելիքեան Դերենիկ, «Հայոց ազատամարտի օրրանը. Ատրպատականի հայութիւնը 19-րդ դարավերջին – 20-րդ դարասկզբին», Թեհրան, 2025: Մենագրութիւնը նուիրուած է Խաժակ Տէր Գրիգորեանի յիշատակին։

– Մելիքեան Նունէ (Melikian Nuné), «Առնօ Բաբաջանեան – Հայկական հարուած մը խորհրդային շրջանին (Arno Babadjanian – An Armenian Beat in Soviet Time)», «ՆիւՄէկ» (NewMag) հրատարակչութիւն, Երեւան, 7 փետրուար 2025, 337 էջ (13,4 x 20,3 սմ.) (անգլերէն):

– «Նիկոլ Աղբալեան. Երկերի ժողովածու», Ա. հատոր՝ Պատմութիւն հայ գրականութեան, կազմող՝ Արմէն Մանուկեան, խմբագիր՝ Լուսինէ Աւետիսեան, հրատարակութիւն Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Երեւանի գրասենեակի, Երեւան, 2025: Հատորը նուիրուած է Նիկոլ Աղբալեանի ծննդեան 150-ամեակին։ 

– Շաքարեան Փիեթրօ Ա. (Shakarian Pietro A.), «Անաստաս Միկոյեան – Հայ բարեկարգիչ մը Խրուշչեւի Քրեմլինին մէջ» (Anastas Mikoyan: An Armenian Reformer in Khrushchev’s Kremlin), Ինտիանայի համալսարանի հրատարակչութիւն, Պլումինկթըն, Ինտիանայի նահանգ, Ա. Մ. Ն., 5 օգոստոս 2025, 376 էջ (15,4 x 23,7 սմ.) (անգլերէն):

– Չէքիճեան Յարութ, «Հայ մասնագէտները, հրթիռները եւ անջրպետը. Հայկազեանի հրթիռները (1961-1969)», խմբագիր՝ Անդրանիկ Տագէսեան, Հայկազեան համալսարանի հրատարակչութիւն, Պէյրութ, 2025, 150 էջ (Պէյրութի Հայկազեան գոլեճի դասախօսներու եւ ուսանողներու՝ Լիբանանի մէջ առաջին հրթիռաշինութեան պատմութիւնը):

– Պարտի-Դանիէլեան Նիքի, «Աքսորի ճամբան», «Արմենիքա» պարբերականի հրատարակութիւն, Աթէնք, 2025 (17 տարեկան հեղինակը կը ներկայացնէ իր մեծ հօր Մեծ Եղեռնի ականատեսի վկայութիւնները) (յունարէն):

– «Ռուբէն Զարդարեանի անտիպ նամակները», կազմեց, ծանօթագրեց եւ հրատարակութեան պատրաստեց Երուանդ Փամպուքեան, յառաջաբանը՝ Կարօ Յովհաննէսեանի, «Վէմ» մատենաշար թիւ 10, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» հրատարակչատուն, Պէյրութ, 2025, 216 էջ (16,5 x 23,8 սմ.) (1897-1903 տարիներուն ՀՅԴ ղեկավար մարմիններու Ռ. Զարդարեանի յղած 63 նամակ, լուսանկարներ, ծանօթագրութիւններ, անձնանուններու ցանկ):

– «Փաստագրելով ոճիրը – Հայկական ցեղասպանութիւնը բառերու եւ պատկերներու ընդմէջէն (Documenting the Crime: The Armenian Genocide in Words and Images)», պատրաստեց Սեդա Պարսամեան, «Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկ» հիմնադրամի հրատարակչութիւն, Երեւան, 2024, 223 էջ (Հայոց ցեղասպանութիւնը վկայող փաստաթուղթեր եւ լուսանկարներ) (անգլերէն): 

– Փափազեան Յակոբ (Papazian Hagop), «Ուիլիըմ Սարոյեան – Գրողական սլացքը» (William Saroyan: Writing Momentum), Ա.-Դ. հատորներ, «Էլեֆթերիա» (Elefteria) հրատարակչութիւն, Փարիզ, 2025 (Ուիլիըմ Սարոյեանի գրականութեան փիլիսոփայութիւնը) (անգլերէն): 

Պատրաստեց

Գէորգ Նաթալի (Եազըճեան)