Բայանդուր գյուղը գտնվում է Ախուրյան գետի ձախ կողմում, ծովի մակերևույթից գրեթե 1500 մետր բարձրության, մարզկենտրոն Գյումրիից 16 կմ հարավ-արևմուտք հեռավորության վրա։
Նախկինում ունեցել է Բայինդուր, Բայինտուր, Բայնդուր, Պայընտուր անվանումները։ Բայանդուր անվանումը Ղևոնդ Ալիշանը կապում է թուրքմենական մի ցեղանվան հետ։
Հին գյուղը եղել է Ախուրյանի ափին, որը 1926 թ.-ի երկրաշարժից ավերվել է, և այդ պատճառով էլ տեղափոխվել։ Այսօր գյուղը գտնվում Ախուրյանի ջրամբարի հարևանությամբ։
Ախուրյանի ջրամբարը ունի 525 մլն մ³ ծավալ։ Կառուցվել է Խորհրդային Միության և Թուրքիայի միջև ձեռք բերված համաձայնության արդյունքում: Ախուրյան գետի ջրօգտագործումը, հետագայում՝ նաև Ախուրյանի ջրամբարինը, կատարվում է Թուրքիայի հետ համատեղ՝ 50/50 սկզբունքով՝ 1927 թվականին ձեռք բերված միջպետական համաձայնագրի հիմքով:
1831 թվականի տվյալներով՝ Բայանդուրում մեծամասնություն են կազմել հույները։
Բայանդուրի բնակչությունը (աղբյուրը՝ Զավեն Կորկոտյան, “Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931)”, ըստ տարիների, եղել է հետևյալը.
1831 թվական – 502 հոգի, որից 176-ը՝ հայ, 326-ը՝ այլ, բայց ոչ իսլամ
1873 թվական – 948 հոգի, որից 582-ը՝ հայ, 366-ը՝ այլ, բայց ոչ իսլամ
1886 թվական – 751 հոգի, որից 555-ը՝ հայ, 196-ը՝ այլ
1897 թվական – 966 հոգի (համառուսական՝ ցարական մարդահամար), որից 780-ը՝ հայ, 186-ը՝ պրավոսլավ
1904 թվական – 1025 հոգի
1914 թվական – 1054 հոգի, ըստ Կովկասյան օրացույցի
1914 թվական – 1527 հոգի, ըստ արխիվային տվյալների
1916 թվական – 722 հոգի
1919 թվական – 1930 հոգի
1922 թվական – 817 հոգի, որից 804-ը հայ, 13-ը՝ այլ,
1926 թվական – 618 հոգի (ԽՍՀՄ առաջին մարդահամար), որից 612-ը՝ հայ, 8-ը՝ հույն
1931 թվական – 682 հոգի, բոլորը՝ հայ:
1922 և 1931 թվականների մարդահամարի ժամանակ Բայանդուր կայարանից առանձին հաշվարկվել է Բայանդուր երկաթուղային կայարանի բնակչությունը, որը կազմել է համապատասխանապար․
1922 թվական- 27 հոգի, բոլորը՝ հայ
1931 թվական – 21 հոգի, բոլորը՝ հայ։
Խորհրդային Միության տարիներին գյուղը ունեցել է․
1939 թվական – 659 մարդ
1959 թվական – 567 մարդ
1970 թվական – 589 հոգի
1979 թվական – 586 հոգի
1989 թվական – 732 հոգի։
Ախուրյանի շրջանը (մինչև 1945-ը՝ Դուզքենդի շրջան), կազմավորվել է 1937 թվականի դեկտեմբերի 31-ին, տարածությունը՝ 576 քառ. կմ։
Դիտել և կարդալ նաև՝
